Dokuz Almanca edatın sabit bir hâli yoktur. Dativ ya da Akkusativ alabilirler ve aynı kelime, hangisi olduğuna göre farklı bir anlama gelir. Tek bir soru her seferinde bunu çözer.
Dokuzu
Bu edatlar iki hâlin arasında durur, tıpkı geben fiilinin Dativ ile Akkusativ arasında durması gibi. Fiil hangisinin kazandığına karar verene kadar aynı yeşilden maviye geçişi alırlar.
| Edat | Genel anlam |
|---|---|
| in | -de / -e, içine |
| auf | üstünde / üstüne |
| an | -de / -e, kenarında |
| über | üstünde / üzerinden / karşıya |
| unter | altında / altına / arasında |
| neben | yanında / bitişiğinde |
| hinter | arkasında |
| vor | önünde / -den önce |
| zwischen | arasında |
Tek soru, tek cevap
Wo? (nerede?) diye sor, cevap Dativ'dir. Wohin? (nereye?) diye sor, cevap Akkusativ'dir.
Wo? bir konumu betimler: bir şey yerinde durur ve cümle harekete değil, konuma dairdir. Bu, Dativ alır.
Wohin? bir hedefi betimler: bir şey bir yere doğru hareket eder ve cümle yöne dairdir. Bu, Akkusativ alır.
| Soru | Hâl | Örnek |
|---|---|---|
| Wo? Konum | Dativ | Das Buch liegt aufdem Tisch. |
| Wohin? Yön | Akkusativ | Ich legedas Buch aufden Tisch. |
| Wo? Konum | Dativ | Sie sitzt imGarten. |
| Wohin? Yön | Akkusativ | Sie geht inden Garten. |
Fiil, işaretin kendisidir
Hâli bilmek için cümleyi çevirmene gerek yok, fiil sana söyler. liegen, sitzen, stehen, hängen gibi fiiller konumu betimler, bu yüzden Dativ ile gider. legen, setzen, stellen, hängen gibi fiiller bir şeyi bir yere yerleştirmeyi betimler, bu yüzden Akkusativ ile gider.
| Fiil | Anlam | Hâl |
|---|---|---|
| liegen | yatıyor olmak (konum) | Dativ |
| legen | yatırmak / koymak (eylem) | Akkusativ |
| sitzen | oturuyor olmak (konum) | Dativ |
| setzen | oturtmak / yerleştirmek (eylem) | Akkusativ |
| stehen | duruyor olmak (konum) | Dativ |
| stellen | dik koymak (eylem) | Akkusativ |
| hängen | asılı olmak (konum) | Dativ |
| hängen | bir şeyi asmak (eylem) | Akkusativ |
Eril, farkı görünür kılar
Dişil ve nötr isimlerde, bu edatlardan sonra Dativ ile Akkusativ benzer görünebilir. Eril, farkı su götürmez biçimde ortaya koyar.
- Das Auto steht hinterdem Haus. Wo? Konum → Dativ.
- Ich fahre hinterdas Haus. Wohin? Yön → Akkusativ.
dem vs. das. Tek kelime, bütün hâl farkı, işte tam orada.
Wo? Bir şey bir yerde → Dativ. Wohin? Bir şey bir yere gidiyor → Akkusativ. Edatın kendine ait bir rengi yoktur. Rengi ona fiil verir.